Lejman, Dominik

„60s Katedra”, 2011, wideo, czas trwania:  60 sek.
„60s Katedra (Przygotowania)”, wideo
Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego

Dominik Lejman, ur. 1969 w Gdańsku. Mieszka w Poznaniu i Berlinie. Artysta tworzy w zakresie malarstwa i wideo. W latach 1989-1993 studiował w Państwowej Wyższej Szkole Sztuk Plastycznych w Gdańsku na Wydziale Malarstwa i Grafiki, dyplom w Akademii Sztuk Pięknych w Gdańsku w 1996, oraz w Royal College of Art w Londynie w latach 1993-1995. Studia w Hochschule der Künste w Berlinie zaowocowały realizacją pracy fotograficznej w Muzeum Pergamońskim. Od 2005 artysta prowadzi pracownię malarstwa w Uniwersytecie Artystycznym w Poznaniu. Jest laureatem nagród: Fundacji Kultury, Minton Award Royal College of Art London, Christie’s Painting Award, London, Paszportu Polityki 2001 oraz stypendystą m.in. RCA, Fundacji Kościuszkowskiej, Trust for Mutual Understanding, Location 1 w Nowym Jorku, Ministerstwa Kultury RP.
Swoją autorską koncepcję łączenia malarstwa i wideo, artysta określa mianem wideofresku, rozumianego jako koniunkcja idei i metody: wielowiekowej tradycji monumentalnego malarstwa ściennego i technologii dzisiejszych mediów. Artysta wyznaje, że jest „malarzem w dobie mediów” i uprawia malarstwo „figuratywne”. Ten sposób myślenia zaznaczył się na początku twórczości w postaci spotkania monochromatycznych obrazów (ekranów) w technice akrylowej i skierowanych na nie projekcji video (1998). Do projekcji włączał też wielkoformatowe prace tworzone w analogii do fototapet („Dompracadom” 2001), w których wskazywał na problem unifikacji naszego życia, zmieszania aspektów: prywatnego i publicznego, opresji, alienacji. Do obrazu wprowadzał także elektroniczny zapis przemieszczania się widza wobec dzieła („Podłoga” 2001), a także rejestracje ludzi na ulicach Nowego Jorku („Video Murals – Social Surfaces” 2003), które utworzyły strukturę jakiegoś abstrakcyjnego, „zbiorowego ornamentu” i zarazem czegoś „w rodzaju informatycznej anestezjologii”. Dynamika centrycznej formy video fresku „Maraton Nowojorski’ (2003), czy negatywowy obraz „Łyżwiarzy” (2005) kojarzy się z anonimowością, określeniem jednostki przez grupę, życiem pod obserwacją, pod okiem czujników i rejestratorów technologii inwigilacyjnych. Także obrazy przechodniów przypadkowo wybranych („Staging Anonymous” 2007), albo obrazy przechodniów złożonych z wielu rejestracji wideo („Wystarczy się przejść” 2008), stały się składnią finalnego obrazu, a tym samym ich obecnością w sztuce. Czas i światło projektora są również znaczące, a także zjawisko tzw. postprojekcji („Afterparty (Oxana” 2009).
Pracę „60s Katedra”, jako część większego zamysłu, poprzedziła już wcześniej „Oddychająca katedra” (1999), będąca rodzajem dialogu, który wyznaczał rytm oddechu artysty z rytmem architektury gotyckiej katedry. Na sekwencje zbliżania bądź oddalania się obrazu oddziaływał wdech  lub wydech powietrza z płuc. Projekcja tego wideofresku, niejako tautologicznego obrazu, odbyła się w 2005 na sklepieniu kościoła św. Jana w Gdańsku.
Wideofresk „60s Katedra” (2011) powstał w rezultacie nagrania rzeczywistej akcji – odwzorowania w powietrzu architektury sklepienia katedry w Durham. W akcji uczestniczyło 32 skoczków spadochronowych, którzy podczas spadania z prędkością ponad 200 km/h z wysokości 600 metrów, utworzyli w przestrzeni formę sklepienia krzyżowego. Idea i symbolika katedry gotyckiej, zawarta w założycielskim traktacie Sugera, wznoszenia się ducha ludzkiego do Boga, wzrostu drzewa ku słońcu, w pracy Lejmana, determinowanej oddziaływaniem grawitacji, jest refleksją nad trwałością pewnych symboli. „60s Katedra” doczekała się też kolejnych odczytań w Japonii, po kataklizmie tsunami, jako namysł nad tym, co trwałe i nietrwałe, nad kulturą i naturą.
[opr. J.M.]

Dominik Lejman,

Dominik Lejman, „60s Katedra”, kadr z wideo. Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.