Smoczyński, Mikołaj

Ur. 1955, Łodź; zm. 2009, Lublin.

Uprawiał malarstwo, fotografię, instalację, tworzył obiekty artystyczne, environment, rysunek. Studiował w Państwowej Wyższej Szkole Sztuk Plastycznych (PWSSP), obecnie Akademia Sztuk Pięknych, w Łodzi w 1974-1975, oraz w Instytucie Wychowania Artystycznego w Uniwersytecie Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie w 1975-1979, gdzie uzyskał dyplom, i następnie w Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie w 1984-1985. W 1980-2008 zrealizował ponad 50 wystaw indywidualnych, uczestniczył w ponad 400 wystawach zbiorowych w kraju i zagranicą. Jego twórczość  wyrosła z minimal artu, bliska była tendencji konceptualistycznej. Artysta rozważał zagadnienia stanów obecności i nieobecności, pamięci, czasu, przypominania, trwania, zmiany znaczeń w obliczu zmiany ich zastosowań. W l. 80. XX wieku, artysta tworzył serie fotograficzne Secret Performance (1983) oraz The Secret Performance (od 1985), będące obrazami swoistych performances bez widza, choć dla niego przeznaczonymi, i równocześnie będącymi działaniami do-kamerowymi, rozgrywającymi się w czasie naświetlania klatki fotograficznej. W następnych latach, artysta realizował obiekty, które sytuują się pomiędzy malarstwem a instalacją. W pracach pt. Zdjęcia artysta pracował w i wobec przestrzeni, zwłaszcza architektonicznej. W instalacjach, environments i obiektach odwracał logikę zastanych wnętrz lub obrazów, wytrącając widza z kulturowo utwierdzonych pól znaczeniowych i nadając im nowe sensy (Akcja równoległa 1991; Zmiana właściwości miejscowych 2005). Biały obraz (1996-2000 i 2004-2005) jest świadectwem wieloletnich doświadczeń i refleksji  na temat fenomenu twórczości i istoty obrazu, który skupia intymność artysty i jednocześnie sztuki, jest tym, na co patrzymy, ale też i tym, co wiemy i tym, co zapisuje pamięć, co otwiera się na wszystkie przeszłe, obecne i przyszłe obrazy. Obecny w architekturze wnętrza, które jest także obrazem, nabiera nowych znaczeń. Tym samym pojęcie obrazu w ogóle i obrazu w sztuce ulega zmianie i zostaje włączone w pole nowej energii.
[opr.: J.M.]