{"id":50,"date":"2025-07-15T08:53:26","date_gmt":"2025-07-15T06:53:26","guid":{"rendered":"https:\/\/labirynt.com\/prostepytania\/?page_id=50"},"modified":"2025-07-25T14:14:04","modified_gmt":"2025-07-25T12:14:04","slug":"dana-kavelina","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/labirynt.com\/prostepytania\/dana-kavelina\/","title":{"rendered":"dana kavelina"},"content":{"rendered":"\n

Dana Kavelina – The Lemberg Machine<\/a><\/h2>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n

10.05-10.08.2025<\/p>\n\n\n\n

\u201eThe Lemberg Machine\u201d jest zaproszeniem do podr\u00f3\u017cy przez pami\u0119\u0107, utrat\u0119 i do\u015bwiadczenie \u2013 do odkrywania krajobraz\u00f3w, gdzie historie si\u0119 przeplataj\u0105, a j\u0119zyki zderzaj\u0105 ze sob\u0105. Chasydzkie opowie\u015bci, \u015bwiadectwa ocala\u0142ych z pogromu lwowskiego z 1941 r. i poezja \u0142\u0105cz\u0105 si\u0119, aby stworzy\u0107 wsp\u00f3\u0142czesn\u0105 przypowie\u015b\u0107 dla rannego miasta Lw\u00f3w\/Lviv\/Lemberg i dla wszystkich miast, w kt\u00f3rych pami\u0119\u0107 si\u0119 rozpada i walczy o przetrwanie.<\/h2>\n\n\n\n

Czy wejdziesz do maszyny i wybierzesz si\u0119 w t\u0119 podr\u00f3\u017c?<\/h2>\n\n\n\n
\n\n\n\n

Rabin Nachman opowiedzia\u0142 nam o siedmiu \u017cebrakach:
o \u015blepym, kt\u00f3ry widzia\u0142 poza czasem,
o g\u0142uchym, kt\u00f3ry s\u0142ysza\u0142 jedynie prawo\u015b\u0107,
o j\u0105kale, kt\u00f3rego pie\u015b\u0144 przenika\u0142a ka\u017cd\u0105 dusz\u0119,
o garbatym, kt\u00f3ry d\u017awiga\u0142 ci\u0119\u017car \u015bwiata,
o \u017cebraku z krzywym karkiem, kt\u00f3ry doskonale odtwarza\u0142 ka\u017cdy d\u017awi\u0119k,
o bezr\u0119kim, kt\u00f3ry posiada\u0142 ca\u0142\u0105 w\u0142adz\u0119,
i o \u017cebraku bez n\u00f3g, kt\u00f3rego historii nie opowiedziano.<\/p>\n\n\n\n

    \n
  1. Patrz\u0105c, nie widz\u0105c \/ winne \u015bwiat\u0142o (lub \u015blepy \u017cebrak)
    W jednym uj\u0119ciu kobieta odwraca si\u0119 do kamery \u2013 krzyczy lub b\u0142aga, trudno powiedzie\u0107. Nie ma d\u017awi\u0119ku. Jej twarz jest nieruchoma. Uwieczniona na kliszy przez s\u0142o\u0144ce.
    Co to znaczy, \u017ce \u015bwiat\u0142o \u2013 kt\u00f3re raz sk\u0105pa\u0142o jej twarz \u2013 przestrzega tylko zasad ekspozycji, nie sprawiedliwo\u015bci?
    \u017be halogenki srebra rejestruj\u0105 jej agoni\u0119 z tak\u0105 sam\u0105 oboj\u0119tno\u015bci\u0105, z jak\u0105 utrwala\u0142yby \u015blub, targ, pole kwiat\u00f3w?
    Fotografia twierdzi, \u017ce jest \u015bwiadkiem \u2013 ale nigdy nie widzi wszystkiego. Uchwyci fragment i nazwie go dowodem.
    Oko staje si\u0119 winne, \u015bwiat\u0142o \u2013 wsp\u00f3\u0142winne.
    Czy kiedykolwiek widzimy poza kraw\u0119dziami fotografii, ekranu, pomnika?
    Widzie\u0107 to nie zawsze wiedzie\u0107. \u015awiat\u0142o to nie zawsze jasno\u015b\u0107.<\/li>\n\n\n\n
  2. Miasto musi s\u0142ucha\u0107 (lub g\u0142uchy \u017cebrak)
    J\u0119zyki powstaj\u0105 i upadaj\u0105 \u2013 modlitwy w jidysz, polskie rozmowy, ukrai\u0144skie \u015bwiadectwa, rosyjskie piosenki. G\u0142osy mieszaj\u0105 si\u0119, myl\u0105, zachodz\u0105 na siebie, stawiaj\u0105c op\u00f3r okre\u015blonej przynale\u017cno\u015bci narodowej. Krajobraz akustyczny wymaga, by samo miasto s\u0142ucha\u0142o: jidysz, wymazanych g\u0142os\u00f3w, nieprzet\u0142umaczalnej muzyki tego, co utracone. J\u0119zyk jest form\u0105 oporu i czci. S\u0142owa to pomniki, kt\u00f3re nosimy w ustach.<\/li>\n\n\n\n
  3. Mowa ruin (lub j\u0105kaj\u0105cy si\u0119 \u017cebrak)
    Kiedy nadchodzi horror, j\u0119zyk zawodzi. Albo jeszcze gorzej \u2013 przystosowuje si\u0119. Deportacja staje si\u0119 \u201euprzejm\u0105 eskort\u0105\u201d, pl\u0105drowanie \u2013 \u201epilnowaniem dobytku\u201d, a wymordowane ca\u0142e rodziny to \u201e\u017cycia, kt\u00f3re znikn\u0119\u0142y\u201d \u2013 jakby wydarzy\u0142o si\u0119 to samoistnie.
    \u015awiat nie milknie. On m\u00f3wi \u2013 uprzejmie, biurokratycznie, z uspokajaj\u0105c\u0105 przejrzysto\u015bci\u0105, kt\u00f3ra ukrywa okrucie\u0144stwo w codziennych s\u0142owach. Wyg\u0142adzenie wyparcia, bieg\u0142a okrutno\u015b\u0107 historycznego wypaczenia. By\u0107 mo\u017ce przejrzysto\u015b\u0107 jest nie wyg\u0142adzona, a rozbita \u2013 niczym s\u0142owa ofiar, w kt\u00f3re trudno nam uwierzy\u0107.<\/li>\n\n\n\n
  4. Lament rzeczy martwych (lub \u017cebrak z krzywym karkiem)
    Nie wszystkie \u015bwiadectwa stworzono ze s\u0142\u00f3w.
    Czasami, \u017ceby da\u0107 \u015bwiadectwo, trzeba wpierw odwr\u00f3ci\u0107 g\u0142ow\u0119 od ha\u0142asu \u015bwiata i zamiast tego pos\u0142ucha\u0107 krzyku pozostawionych rzeczy.
    Gdy\u017c g\u0142osy mog\u0105 zag\u0142uszy\u0107 to, co przedmioty wci\u0105\u017c usi\u0142uj\u0105 nam przekaza\u0107. Ale je\u015bli zaczniemy postrzega\u0107 rzeczy jako co\u015b wi\u0119cej ni\u017c rzeczy, one te\u017c mog\u0105 zacz\u0105\u0107 m\u00f3wi\u0107.
    Nie ma w nich pr\u00f3\u017cno\u015bci. Nie ma fa\u0142szu. Tylko \u017ca\u0142oba. Tylko prawda.
    Rachela Auerbach nazwa\u0142a to lamentem rzeczy martwych:
    \u201eIstniej\u0105 \u0142zy rzeczy martwych \u2013 sunt lacrimae rerum \u2013 i istniej\u0105 ich lamenty. Ach! \u0141zy rzeczy, kt\u00f3re zosta\u0142y opuszczone na wieki [\u2026].
    \u0179le traktowane przez obcych, niczym niepochowane cia\u0142a, kt\u00f3re nie maj\u0105 nikogo, kto m\u00f3g\u0142by wy\u015bwiadczy\u0107 im t\u0119 ostatni\u0105 przys\u0142ug\u0119 [\u2026].
    Ten, kto nigdy nie widzia\u0142 \u0142ez owych przedmiot\u00f3w i nie s\u0142ysza\u0142 ich lamentu, nie widzia\u0142 w \u017cyciu niczego naprawd\u0119 smutnego [\u2026].<\/li>\n\n\n\n
  5. Brzemi\u0119 zapominania (lub zgarbiony \u017cebrak)
    Gdy historia nie napotyka otwartych oczu czy serc, przekr\u0119ca struktur\u0119 rzeczywisto\u015bci. Po ponad osiemdziesi\u0119ciu latach ulice s\u0105 pokryte nie krwi\u0105, a asfaltem. Kawiarnie i przej\u015bcia dla pieszych s\u0105 tam, gdzie kiedy\u015b rozgrywa\u0142 si\u0119 horror.
    Zabrukowano \u015blady przesz\u0142o\u015bci, wymazano traumy z \u017cywej mapy miasta.
    Co pozosta\u0142o, a co przepad\u0142o?
    Zapominanie nie jest jednak nieobecno\u015bci\u0105, tylko wypaczeniem. Jak garb: powolne zginanie si\u0119 kr\u0119gos\u0142upa, cia\u0142o niezdolne do zachowania wyprostowanej postawy w obliczu ci\u0119\u017caru, jakie zdecydowa\u0142o si\u0119 d\u017awiga\u0107.<\/li>\n\n\n\n
  6. Moc tego \u015bwiata i tamtego (lub \u017cebrak bez r\u0105k)
    Bycie ofiar\u0105 cz\u0119sto postrzegane jest jako s\u0142abo\u015b\u0107, bezsilno\u015b\u0107. Ale co to znaczy sta\u0107 po drugiej stronie?
    Kiedy wojna si\u0119 sko\u0144czy \u2013 a ten dzie\u0144 nadejdzie \u2013 kto b\u0119dzie zapami\u0119tany i w jaki spos\u00f3b?
    W sercu maszyny jest modlitwa: \u017ceby nigdy nie sta\u0107 si\u0119 oprawc\u0105.
    Je\u015bli trzeba dokona\u0107 wyboru, niech b\u0119dzie to opowiedzenie si\u0119 za wykluczonymi, uciszonymi, zamordowanymi.
    To nie jest \u015bcie\u017cka s\u0142abo\u015bci \u2013 to najwi\u0119ksza si\u0142a.
    Nawet je\u015bli oznacza koniec istnienia, to jedyne wyj\u015bcie, kt\u00f3re urzeczywistnia ide\u0119 \u015bwiata niezbudowanego na przemocy.
    Z tej odmowy mo\u017ce si\u0119 jeszcze zrodzi\u0107 przysz\u0142o\u015b\u0107 \u2013 szklane sztetle powstaj\u0105ce z ha\u0142d popio\u0142\u00f3w,
    kruche, nienaruszone, czyste jak \u0142za.<\/li>\n\n\n\n
  7. Niepisana historia (lub \u017cebrak bez n\u00f3g)
    Niekt\u00f3rych historii nigdy nie opowiedziano. Niekt\u00f3rych nigdy nie spisano \u2013 mo\u017ce przepad\u0142y, a mo\u017ce wci\u0105\u017c si\u0119 tocz\u0105. A mimo to poruszaj\u0105 si\u0119 \u2013 nie do przodu, nie do ty\u0142u, ale we w\u0142asnym tempie.
    Ruch stworzony z przerwania. Bez pochodzenia, bez celu. To historie o tym, jak wojna rozbija czas, a pami\u0119\u0107 kuleje. Podr\u00f3\u017cuj\u0105 przez to, co pozosta\u0142o: urwane zdania, zdj\u0119cia, odzie\u017c, prochy. Nie ma \u015bcie\u017cki, tylko objazdy. Nie ma mapy, tylko powt\u00f3rzenie. A mimo to si\u0119 poruszaj\u0105.
    Nie obiecuj\u0105 rozwi\u0105zania. Przypominaj\u0105 nam, \u017ce historia zniszczenia nie ma ko\u0144ca \u2013 tylko pog\u0142os, tylko echa.
    Niech droga przyniesie nam zam\u0119t. Niech niesie ze sob\u0105 pytanie, nie mora\u0142.<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n

    Kuratorka: Tal Schwartz<\/p>\n\n\n

    \n
    \"Dana<\/a>
    Dana Kavelina, The Lemberg Machine<\/a><\/div>32 photos<\/span><\/div><\/header>\n\t
    \n\t\t
    \n\t\t\t\n\t\t\t\tDana Kavelina, The Lemberg Machine\n\t\t\t<\/a>\n\t\t<\/figure>\n\t\t
    \n\t\t\t\n\t\t\t\tDana Kavelina, The Lemberg Machine\n\t\t\t<\/a>\n\t\t<\/figure>\n\t\t
    \n\t\t\t\n\t\t\t\tDana Kavelina, The Lemberg Machine\n\t\t\t<\/a>\n\t\t<\/figure>\n\t\t
    \n\t\t\t\n\t\t\t\tDana Kavelina, The Lemberg Machine\n\t\t\t<\/a>\n\t\t<\/figure>\n\t\t
    \n\t\t\t\n\t\t\t\tDana Kavelina, The Lemberg Machine\n\t\t\t<\/a>\n\t\t<\/figure>\n\t\t
    \n\t\t\t\n\t\t\t\tDana Kavelina, The Lemberg Machine\n\t\t\t<\/a>\n\t\t<\/figure>\n\t\t
    \n\t\t\t\n\t\t\t\tDana Kavelina, The Lemberg Machine\n\t\t\t<\/a>\n\t\t<\/figure>\n\t\t
    \n\t\t\t\n\t\t\t\tDana Kavelina, The Lemberg Machine\n\t\t\t<\/a>\n\t\t<\/figure>\n\t\t
    \n\t\t\t\n\t\t\t\tDana Kavelina, The Lemberg Machine\n\t\t\t<\/a>\n\t\t<\/figure>\n\t\t
    \n\t\t\t\n\t\t\t\tDana Kavelina, The Lemberg Machine\n\t\t\t<\/a>\n\t\t<\/figure>\n\t\t
    \n\t\t\t\n\t\t\t\tDana Kavelina, The Lemberg Machine\n\t\t\t<\/a>\n\t\t<\/figure>\n\t\t
    \n\t\t\t\n\t\t\t\tDana Kavelina, The Lemberg Machine\n\t\t\t<\/a>\n\t\t<\/figure>\n\t\t
    \n\t\t\t\n\t\t\t\tDana Kavelina, The Lemberg Machine\n\t\t\t<\/a>\n\t\t<\/figure>\n\t\t
    \n\t\t\t\n\t\t\t\tDana Kavelina, The Lemberg Machine\n\t\t\t<\/a>\n\t\t<\/figure>\n\t\t
    \n\t\t\t\n\t\t\t\tDana Kavelina, The Lemberg Machine\n\t\t\t<\/a>\n\t\t<\/figure>\n\t\t
    \n\t\t\t\n\t\t\t\tDana Kavelina, The Lemberg Machine\n\t\t\t<\/a>\n\t\t<\/figure>\n\t\t
    \n\t\t\t\n\t\t\t\tDana Kavelina, The Lemberg Machine\n\t\t\t<\/a>\n\t\t<\/figure>\n\t\t
    \n\t\t\t\n\t\t\t\tDana Kavelina, The Lemberg Machine\n\t\t\t<\/a>\n\t\t<\/figure>\n\t\t
    \n\t\t\t\n\t\t\t\tDana Kavelina, The Lemberg Machine\n\t\t\t<\/a>\n\t\t<\/figure>\n\t\t
    \n\t\t\t\n\t\t\t\tDana Kavelina, The Lemberg Machine\n\t\t\t<\/a>\n\t\t<\/figure>\n\t\t
    \n\t\t\t\n\t\t\t\tDana Kavelina, The Lemberg Machine\n\t\t\t<\/a>\n\t\t<\/figure>\n\t\t
    \n\t\t\t\n\t\t\t\tDana Kavelina, The Lemberg Machine\n\t\t\t<\/a>\n\t\t<\/figure>\n\t\t
    \n\t\t\t\n\t\t\t\tDana Kavelina, The Lemberg Machine\n\t\t\t<\/a>\n\t\t<\/figure>\n\t\t
    \n\t\t\t\n\t\t\t\tDana Kavelina, The Lemberg Machine\n\t\t\t<\/a>\n\t\t<\/figure>\n\t\t
    \n\t\t\t\n\t\t\t\tDana Kavelina, The Lemberg Machine\n\t\t\t<\/a>\n\t\t<\/figure>\n\t\t
    \n\t\t\t\n\t\t\t\tDana Kavelina, The Lemberg Machine\n\t\t\t<\/a>\n\t\t<\/figure>\n\t\t
    \n\t\t\t\n\t\t\t\tDana Kavelina, The Lemberg Machine\n\t\t\t<\/a>\n\t\t<\/figure>\n\t\t
    \n\t\t\t\n\t\t\t\tDana Kavelina, The Lemberg Machine\n\t\t\t<\/a>\n\t\t<\/figure>\n\t\t
    \n\t\t\t\n\t\t\t\tDana Kavelina, The Lemberg Machine\n\t\t\t<\/a>\n\t\t<\/figure>\n\t\t
    \n\t\t\t\n\t\t\t\tDana Kavelina, The Lemberg Machine\n\t\t\t<\/a>\n\t\t<\/figure>\n\t\t
    \n\t\t\t\n\t\t\t\tDana Kavelina, The Lemberg Machine\n\t\t\t<\/a>\n\t\t<\/figure>\n\t\t
    \n\t\t\t\n\t\t\t\tDana Kavelina, The Lemberg Machine\n\t\t\t<\/a>\n\t\t<\/figure>\n\n\t<\/div> \n\t<\/span>\n<\/div>\n\n\n\n
    \n
    \n
    \n

    Dana Kavelina <\/h2>\n\n\n\n

    Artystka i re\u017cyserka filmowa. Pracuje z tekstem, malarstwem, grafik\u0105, wideo oraz instalacj\u0105, tworzy animowane filmy badaj\u0105ce osobiste i historyczne traumy oraz postrzeganie wojny poza oficjalnymi narracjami.<\/p>\n<\/div>\n\n\n\n

    \n
    \"\"<\/figure>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    Dana Kavelina – The Lemberg Machine 10.05-10.08.2025 \u201eThe Lemberg Machine\u201d jest zaproszeniem do podr\u00f3\u017cy przez pami\u0119\u0107, utrat\u0119 i do\u015bwiadczenie \u2013 do odkrywania krajobraz\u00f3w, gdzie historie si\u0119 przeplataj\u0105, a j\u0119zyki zderzaj\u0105 ze sob\u0105. Chasydzkie opowie\u015bci, \u015bwiadectwa ocala\u0142ych z pogromu lwowskiego z 1941 r. i poezja \u0142\u0105cz\u0105 si\u0119, aby stworzy\u0107 wsp\u00f3\u0142czesn\u0105 przypowie\u015b\u0107 dla rannego miasta Lw\u00f3w\/Lviv\/Lemberg i […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":3,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"inline_featured_image":false,"footnotes":""},"class_list":["post-50","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/labirynt.com\/prostepytania\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/50","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/labirynt.com\/prostepytania\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/labirynt.com\/prostepytania\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/labirynt.com\/prostepytania\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/labirynt.com\/prostepytania\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=50"}],"version-history":[{"count":20,"href":"https:\/\/labirynt.com\/prostepytania\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/50\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":378,"href":"https:\/\/labirynt.com\/prostepytania\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/50\/revisions\/378"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/labirynt.com\/prostepytania\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=50"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}