romantyzm

Romantyzm i jego interpretacje jako preludium do nowoczesności | konferencja naukowa

Konferencja będzie poświęcona rozmaitym przejawom ruchu romantycznego w Europie i Ameryce, którego ramy czasowe określano bardzo niejednoznacznie, od lat 70. XVIII stulecia aż po przełom XIX i XX wieku (wczesny modernizm, tzw. neoromantyzm) – chcielibyśmy je interpretować w świetle pytania: czy romantyzm jest preludium do nowoczesności? Tak sformułowane zagadnienie mieści w sobie, jak się wydaje, całą wiązkę tematów, które były przedmiotem zażartych dyskusji i budziły kontrowersje: gdzie należy sytuować początki nowoczesności – w epoce przełomu oświeceniowo-romantycznego? Czy romantyzm, jako epoka rewolucji w każdej niemal dziedzinie życia kultury i historii, zapoczątkowuje nowoczesność? A może wprost przeciwnie romantyzm, zważywszy na koncepcje historiozoficzne niektórych wybitnych przedstawicieli tej epoki, byłby ostatnią próbą przeciwstawienia się fali nowoczesności?

Drugi repertuar zagadnień odnosi się do problemu interpretacji epoki romantycznej. Pominąwszy leksykalne spory i terminologiczno-etymologiczne ustalenia, sięgające co najmniej czasów Saint-Beuve’a, Heinego, Heyma czy Lovejoya, chcielibyśmy postawić pytanie o przekształcenia modelu interpretacji ruchu romantycznego – w jaki sposób interpretacje te i ich przemiany odsłaniają nie tylko odmienne aspekty romantyzmu, zasugerowane m.in. odmiennymi propozycjami metodologicznymi, lecz także ujawniają niewidzialną, aczkolwiek nieuniknioną siłę „grawitacji” wydłużonej perspektywy historycznej – jaki wpływ na interpretacje romantyzmu miał (i nadal posiada) „destabilizujący” potencjał nowoczesności? Czy w interpretacjach kultury romantycznej możemy dostrzec określone tradycje, ciągłości w rozumieniu fenomenu romantyzmu, i gdzie następują zerwania – dla przykładu: jaka droga dzieli interpretacje Waltera Benjamina i Manfreda Franka, H. G. Schenka i Jaspera Christensena?

Powyżej zarysowane kwestie są, rzecz jasna, niezwykle dyskusyjne i obszerne. Chcielibyśmy pokazać ich znaczenie na tle interpretacji wybranych przykładów dzieł sztuki, poezji, literatury, dzieł naukowych, które mogłyby stać się nie tylko symptomem przemian w rozumieniu romantyzmu, lecz także swoiście wybranymi exempla nowoczesnej wrażliwości, której jednym ze źródeł romantyzm jest z całą pewnością.

koordynator naukowy: prof. Ryszard Kasperowicz (UW)

___________________________

il. Caspar David Friedrich, Mnich nad morzem, 1808-1810