Davyd Chychkan
„Minuta”, 2025, wideo, 1”
„Antyautorytarne lewicowe siły zbrojne Ukrainy”, 2023, rysunek akwarelowy, papier, akwarela, 109,8 x 75 cm
„Antyautorytarne lewicowe siły zbrojne Ukrainy”, 2023, rysunek akwarelowy, papier, akwarela, 50 x 70 cm
Davyd Chychkan, ukraiński artysta, anarchista i moździerzowiec w szeregach Sił Zbrojnych Ukrainy, zmarł 9 sierpnia 2025 roku w wyniku ran odniesionych w bitwie na zaporoskim froncie. Davyd poszedł na wojnę, ponieważ ta decyzja była organicznym wyrazem jego zasadniczej postawy krytycznej, którą demonstrował w swojej sztuce i poglądach politycznych. Zajmował się grafiką, malarstwem, plakatami, sztuką uliczną i performansem.
Pozycjonując się jako anarchista, Davyd pojmował ten ruch jako krytyczną postawę antyideologiczną, permanentną rewolucję świadomości i jej wyzwolenie. Artysta interpretował anarchizm jako nieodłączną część ukraińskiej myśli politycznej i swoisty klucz do ukraińskiego projektu narodowego. W swojej twórczości, odwołując się do symbolicznych postaci ukraińskiej historii, uważanych za twórców ukraińskiej tożsamości narodowej – Iwana Franki, Mychajła Drahomanowa, Łesi Ukrainki – Davyd przypominał, że źródła ukraińskiej idei narodowej przeplatają się z lewicowymi poszukiwaniami społecznymi.
Seria akwarelowych arkuszy graficznych „Antyautorytarne lewicowe siły zbrojne Ukrainy” powstała jako wyraz szacunku dla działaczy i działaczek anarchistycznych i antyautorytarnych ruchów lewicowych w szeregach Sił Zbrojnych Ukrainy, Gwardii Narodowej Ukrainy i Głównego Zarządu Wywiadowczego Ministerstwa Obrony Ukrainy. W tych pracach Davyd wyraził różnorodność ukraińskich sił zbrojnych i specyfikę ukraińskiej podmiotowości, w szczególności jako świadomą odpowiedzialność ludzi uzbrojonych oraz imperatywny mandat ochrony Ukrainy i jej ludności przed najeźdźcami. Przeciwstawił tę różnorodność rosyjskiej armii poborowych, w której jedyną możliwą pozycją polityczną może być imperialno-faszystowska. Dla artysty istotna była kontynuacja projektu narodowo-społecznego Ukraińskiej Republiki Ludowej i projektu Republiki Hulajpilskiej w nowoczesnej Ukrainie. Davyd starał się ją zdefiniować poprzez szczególną symbolikę barw i pozycję polityczną wojskowych, których portretował. Portrety zbiorowe składają się ze zdjęć, które żołnierze opublikowali lub przesłali artyście. We wspólnej przestrzeni artystycznej wyobraźni, która jednocześnie okazuje się polityczna, mogli odnaleźć się wojskowi, którzy w życiu realnym byli od siebie oddaleni. Davyd zaproponował uzupełnienie symboliki narodowej kolorami niosącymi ładunek społeczny i przywołującymi pamięć o źródłach ukraińskiej walki wyzwoleńczej z początku ubiegłego wieku, dodając do żółto-niebieskich barw czarny, różowy i fioletowy, symbolizujące ruchy anarchistyczne, socjalistyczne oraz feministyczne.
Dla możliwości kochania Ukrainy tak, jak kocha ją tylko on, dla tworzenia jej zgodnie z własną wizją i wartościami, Davyd Chychkan poszedł na wojnę. Zginął ochraniając prawa do istnienia Ukrainy, w której każdy może publicznie bronić swoich poglądów, w której możliwa jest swobodna reprezentacja różnorodności – idei, których wspólnota europejska wciąż się trzyma.
