Kateryna Pokora
„Kolor cyjan”, 2024–2025, instalacja
W swojej twórczości Kateryna bada rzeczny krajobraz Dniepru, wśród którego dorastała i częścią którego się czuje. Artystka interpretuje krajobraz jako praktykę reprezentacyjną, będącą emblematem skrywanych przez niego relacji społecznych. Jej twórczość problematyzuje optykę antropocentryczną – tworzenie warunków, w których człowiek postrzega krajobraz i ekosystemy nie jako odrębne światy, lecz jako zasoby nadające się do eksploatacji.
Współczesny krajobraz rzeczny Dniepru, stworzony przez kaskadę zbiorników retencyjnych, jest jednym z największych przejawów kolonialnej przemocy sowieckiej polityki. Zniszczenie elektrowni wodnej w Kachowce przez wojska rosyjskie w czerwcu 2023 roku spowodowało ponowne przemyślenie stosunku do ekosystemów ukształtowanych przez sowiecką industrializację. Zbrodnia ekobójstwa popełniona przez wojska rosyjskie dała impuls do ponownego rozważenia postkolonialnego modelu gospodarczego i zaproponowania rozwiązań skoncentrowanych na dekolonizacji przyrody. Kateryna działa w tym duchu: jej prace mają na celu ponowne przemyślenie relacji z naturą.
W projekcie „Kolor cyjan” artystka bada zjawisko zakwitu wody jako jedną z konsekwencji regulacji przepływu Dniepru. Powstawanie zbiorników wodnych doprowadziło do wzrostu liczby sinic – cyjanobakterii. Miliardy lat temu ich fotosyntetyczna aktywność doprowadziła do powstania atmosfery bogatej w tlen. Jednak nadmierny rozrost cyjanobakterii (charakterystyczny zielony zakwit wody latem) prowadzi do zwiększenia koncentracji toksyn i utraty bioróżnorodności. Ich wysoka zdolność adaptacji do zmieniających się warunków jest możliwa dzięki powiązaniom w obrębie ekosystemu. Dlatego nawet najbardziej niepozorne organizmy uczestniczą w tworzeniu światów. Projekt Kateryny ukazuje również wpływ zmian historycznych na powiązanie między organizmami: ich zakwit jest widoczną konsekwencją interakcji wpływów antropogenicznych i adaptacji naturalnej, co stwarza warunki do rozwoju lub zaniku ekosystemów.
Czerpiąc z idei Anny Tsing, artystka próbuje ukazać możliwość współistnienia poprzez zwiększenie świadomości człowieka jego nierozerwalnego zaangażowania w tkankę żywego. Oznacza to akceptację stanu istnienia, w którym jesteśmy świadomi naszej wrażliwości i zależności od innych form życia. Praktyka artystyczna Kateryny skupia się na kwestionowaniu i ponownym przemyśleniu granicy między tym, co ludzkie, a tym, co nieludzkie, oraz na bardziej zrównoważonym i ekologicznym podejściu do środowiska.
