Nikita Kadan
„Alarm (Syreny i Maszt)”, 2023, instalacja dźwiękowa
„Tani gaz, tania krew”, 2025, rysunek, papier, węgiel drzewny, 45 x 63 cm
Nikita zajmuje się grafiką, rzeźbą, malarstwem, kolażem, instalacją i obiektami. Tworząc projekty interdyscyplinarne, artysta współpracuje również z architektami, socjologami i obrońcami praw człowieka. Wśród wielu tematów, które Nikita zgłębia w swojej twórczości, znaczące miejsce zajmuje reinterpretacja historii sztuki XX wieku, w szczególności jej niedopowiedziane wątki, zniekształcenia, luki oraz straty. Mówiąc o rewizji historii, artysta bada muzealny system reprezentacji, problematyzuje niemożność obiektywnego spojrzenia i niezależnego osądu. Zastanawia się również nad tematyką budowania tożsamości narodowej oraz rolą sztuki w czasie wojny.
Instalacja audio „Alarm (Syreny i Maszt)” odtwarza dźwięk syreny alarmowej, dobrze znanej już z krajobrazu dźwiękowego Ukrainy, głosem śpiewaczki operowej. Praca nawiązuje do obrazu syren z mitologii greckiej: swoim śpiewem oczarowywały one podróżników i prowadziły ich ku zagładzie. Artysta opisuje ukraińską rzeczywistość, nawiązując do elementów klasycznej fabuły, odczytując ją na nowo. Czy jest coś uwodzicielskiego w przebywaniu w śmiertelnym zagrożeniu? Życie w stanie ciągłego niebezpieczeństwa i ryzyka prowadzi do intensyfikacji jego odczuwania. Jak ominąć syreny i przetrwać?
Praca „Cheap gas, cheap blood” należy do serii rysunków-inskrypcji „Repeating speech”, która pojawiła się po rozpoczęciu pełnoskalowej inwazji i została stworzona dla pawilonu wystawowego Secesji Wiedeńskiej. Lakoniczne wyrażenia-hasła polityczne – takie jak „Je*ać wojnę”, „Zatrzymajcie Putina”, „Zamknij niebo” – pojawiły się i weszły do czynnego użycia podczas protestów przeciwko wojnie. Nieskuteczność werbalnego oporu wobec rosyjskiej agresji militarnej, a jednocześnie niemożność cichego zaakceptowania tej rzeczywistości, zmusza do ich wielokrotnego powtarzania, zamieniając je w rodzaj zaklęcia.
