Yana Kononova
„X-Scapes №59-14”, 2022, archiwalny, czarno-biały, matowy wydruk pigmentowy z negatywu 6 x 7 cm, panel kompozytowy, polerowane aluminium, 5 x 92 x 74 cm
Praktyka Yany opiera się na pracy z aparatem i materialnością procesu fotograficznego, zawiera także tekst i zaawansowane techniki druku. Jej praca łączy badania estetyczne i teoretyczne, postrzegając krajobraz jako proces historyczny i angażując się w jego wrażliwość, z naciskiem na ekokrytyczne i spekulatywne podejście do terenu. Bada namacalne właściwości obrazu fotograficznego, pracując na granicy między procesem materialnym a reprezentacją wizualną. Jej praktyka czerpie ze współczesnych perspektyw filozoficznych, w szczególności z gatunku theory-fiction, które kształtują jej strategie pracy z krajobrazem.
Od początku pełnoskalowej inwazji Yana utrwala dystopijny obraz współczesności i doświadczenia wojny – dowody zbrodni wojennych, zniszczenia i katastrofalne skutki działań wojennych. Uchwycona średnioformatowym aparatem na czarno-białym filmie, rzeczywistość na jej fotografiach jest postrzegana z pewnego dystansu, jakby abstrakcyjnie – „przesunięta” w spektrum, w którym za gruzami i faktycznym stwierdzeniem katastrofy można dostrzec wydarzenie. Z utartego sposobu postrzegania przesuwa się w „ponadczasowy” lub, w pewnym sensie, „pozahistoryczny” zakres, dzięki czemu to, co rzeczywistość kryje w swojej bezpośredniości, zostaje ujawnione na fotografiach. Yana pozycjonuje swoją twórczość jako spekulację, wypatrywanie, gdzie krajobraz jest głównym bohaterem. Świadomie unika przedstawiania człowieka w kadrze, ponieważ jego obecność natychmiast narzuca stereotypowe postrzeganie krajobrazu, zakorzenione w tradycji romantyzmu. Jednak dla Yany romantyczna kategoria wzniosłości jest istotna. Reinterpretowana i przemyślana na nowo koncepcja wzniosłości pozostaje aktualna dla opisu jej twórczości nawet we współczesnej katastroficznej rzeczywistości. Prace z serii X-Scapes №59-14 również poruszają kwestię wzniosłości, jednak wskutek nieobecności człowieka w kadrze, nabierają one innego, nieantropocentrycznego wymiaru.
