Zhanna Kadyrova
z serii „Trwoga”, 2022–2024, haft na tkaninie, 34,5 x 29 cm, 30 x 39 cm, 33 x 50 cm, 71 x 61 cm, 73 x 49 cm, 53 x 35 cm, 31 x 47 cm, 51 x 36 cm, 34,5 x 29 cm, 40 x 48 cm
Zhanna zajmuje się rzeźbą, mozaiką, fotografią, wideo, instalacją i performansem. W swojej praktyce artystka skupia się na lokalnych kontekstach, interakcji z miejscem i ludźmi. Tworzy monumentalne rzeźby i instalacje z materiałów często spotkanych bezpośrednio na miejscu – ceramiki, płytek, betonu. Praca ze społecznościami, a także ciągła obserwacja teraźniejszości, procesów, dynamiki zmian i szybka reakcja na nie stanowią elementy metody twórczej artystki.
Seria „Trwoga” nawiązuje do permanentnego stanu, w jakim żyją Ukraińcy po rozpoczęciu inwazji. W języku ukraińskim słowo „тривога” oznacza zarówno stan wewnętrzny, trwogę, jak i sygnał zagrożenia – alarm lotniczy. Podczas alarmu lotniczego w Ukrainie słychać również komunikat głosowy z ostrzeżeniem i instrukcjami, co robić w celu ochrony. Ci, którzy mieszkają w Ukrainie lub byli tu podczas nalotów, wiedzą, jak przygnębiające i niepokojące wrażenie wywołuje sygnał alarmowy i same słowa komunikatu, przerywające codzienną rutynę życia. Ta „ingerencja” alarmu przypomina nam, że nawet w miejscach oddalonych od linii frontu nigdy nie można czuć się bezpiecznie.
Prace z tej serii łączą w sobie haft ręczny i maszynowy: tekst „Повітряна тривога” (czyli „alarm lotniczy”; w dosłownym tłumaczeniu „trwoga powietrzna”) naniesiono na dekoracyjne hafty-obrazy, którymi dekorowano wnętrza na terenach wiejskich. Artystka rozwinęła tę serię, uzupełniając ją tradycyjnymi materiałami z krajów, w których pracowała i wystawiała swoje dzieła. W pracach tych zderzają się odległe znaczenia i konteksty – ostrzeżenia przed niebezpieczeństwem i dekoracyjny przedmiot o spokojnej, sentymentalno-naiwnej estetyce. Poczucie nieporównywalności rzeczywistości nasila się, gdy Zhanna sięga po język i krajobrazy innych krajów, w których jeszcze nie toczy się wojna: trwoga, podobnie jak wojna, może docierać wszędzie.
