Barbara Gryka
Dirty Blood, de-risking, wideo, 2024
„Brudna krew” czyli ropa naftowa w pracy Barbary Gryki stanowi życiodajną siłę, która krąży w organizmie antropocentrycznego świata. Ale ropa to także śmierć, objawiająca się pod postacią skażenia środowiska, wojen surowcowych i widma katastrofy klimatycznej. Napędza cywilizację i technologię, ale wpisana jest w nią też historia podbijania i niszczenia. Ropa to złoto nowoczesności – czarne, wydobywane z piekielnych czeluści ziemi.
Multimedialna instalacja, którą stworzyła Barbara Gryka, ma formę postinternetowej operetki. W centrum narracji artystka umieszcza postać Ignacego Łukasiewicza – Polaka z ormiańskimi korzeniami, od którego w XIX wieku zaczyna się trwająca do dziś cywilizacyjna epopeja napędzana ropą. To właśnie Łukasiewicz, romantyk i patriota z okresu zaborów, opracował pionierską metodę rafinacji ropy i wynalazł lampę naftową. Pierwsze naftowe Eldorado powstało w okolicach Krosna w Polsce, gdzie Łukasiewicz zaczął eksploatować złoża ropy. Zbił na tym fortunę, ale zarazem wierzył, że jego odkrycie zmieni świat na lepsze.
W narracji Barbary Gryki Łukasiewicz jest przedstawiony jako Prometeusz, pracownik stacji benzynowej. Pojawia się również Zeus, bóg który okrutnie ukarał Prometeusza za próbę przekazania ludziom boskich mocy. Przybiera on postać Rockefellera, który przyjeżdża na stację, by zatankować samochód. Za pomocą animacji komputerowych, obrazów generowanych przez sztuczną inteligencję i montażu materiałów z internetu, Barbara Gryka tworzy wielowymiarową narrację, w której odbija się pełen sprzeczności obraz współczesnego świata. Narracja rozgrywa się tu i teraz, ale zarazem w uniwersalnym wymiarze mitu. Losy bohaterów snują się – jak w operze – w formie poezji i pieśni, które są być może jako jedyne zdolne pomieścić złożoność i ambiwalentny charakter naftowej materii.
animacje 3D: Barbara Gryka, Agata Konarska, Daniil Revkovskyi
tekst opery: Aleksandra Konarska
kompozytor: Piotr Michalczuk
śpiewacy: Łukasz Konieczny, Anna Werecka rap: Jan Albert Cieślak, Paweł Bednarczyk-Bahus operator: Marcin Polar
Finansowane przez: Fundacja Artystyczna Podróż Hestii
Partner: Fundacja Artystyczna Podróż Hestii i STU ERGO Hestia S.A. oraz Galeria Labirynt
