Karol Radziszewski

Karol Radziszewski
Młody Niżyński / Young Nijinsky, 2025
Niebo nad Kijowem, 12 marca 1890 / Sky over Kyiv, March 12, 1890, 2025
Młody Lifar / Young Lifar, 2025
Niebo nad Kijowem, 2 kwietnia 1905 / Sky over Kyiv, April 2, 1905, 2025

Serge Lifar i Wacław Niżyński należeli do najbardziej znanych tancerzy w historii baletu. Obaj nieheteronormatywni, urodzili się w Kijowie w odstępie zaledwie piętnastu lat. Ich portrety Karol Radziszewski zestawia z widokami nieba. Oba dyptyki są kontynuacją jego poszukiwań queerowych ikon w Europie Środkowej i Wschodniej i odzyskiwania tożsamości tych postaci we współczesnej świadomości. Za pracami kryje także element dekolonizacji kulturowej: Wschodu wobec Zachodu, a także wobec Rosji, ponieważ obaj baletmistrze byli traktowani jako bohaterowie rosyjscy.

Wacław Niżyński miał polskich rodziców, z którymi zjeździł całe rosyjskie imperium. Serge Lifar przez kilkanaście mieszkał w Kijowie i początkowo planował zostać oficerem. Ich losy w przedziwny sposób się splatały: na przykład poprzez siostrę Niżyńskiego, Bronisławę, która udzielała Lifarowi lekcji baletu, a także postać Siergieja Diagilewa, impresaria i kochanka obu artystów. Serge Lifar tańczył w „Popołudniu Fauna”, przełomowym dziele, do którego choreografię i libretto stworzył Niżyński. Odwiedził także Niżyńskiego ośrodku, gdzie przebywał z powodu schizofrenii.

Niebo, które towarzyszy obu postaciom jest pojemną metaforą: zagrożenia, jakie obecnie ze sobą niesie, ale także jego niezmienności na tle historycznych dziejów. Daty zawarte w tytułach są odniesieniem do czasu narodzin obu tancerzy. Lifar i Niżyński patrzyli na samo niebo i dzielili podobne losy. Spoglądanie w chmury to uniwersalny i odruchowy gest, w którym może zawierać się coś, co jednoczy ponad czasem i miejscem.