Ziemski, Jan

Ur.1920, Kielce; zm. 1988, Lublin.

Malarz, przedstawiciel malarstwa strukturalnego i op-artu. Studiował medycynę na Wydziale Lekarskim UMCS oraz historię sztuki w KUL w Lublinie.  Na początku l.50. debiutował malarskimi kompozycjami metaforycznymi. Był jednym z założycieli lubelskiej eksperymentującej grupy artystycznej Zamek (1956-1959). Wystawa sztuki Grupy Zamek w osobach Włodzimierza Borowskiego, Tytusa Dzieduszyckiegi i Jana Ziemskiego zorganizowana w Galerii Renelagh de Cinema i Geoege Fall w Paryżu w 1959 zaowocowała dużym uznaniem krytyków, a Jean-Clarence Lambert zatytułował swój artykuł znamiennym tytułem Le miracle polonais. Pierwszą propozycją abstrakcyjną z obszaru tzw. malarstwa materii była tzw. Seria kosmiczna z l.1955-1956, naładowana ruchem, wirowaniem, rozbłyskiem materii; szeroko znana poprzez obraz p.t. Upadek Ikara. Lata 1958-1959 cechowała tendencja porządkowania chaosu wiodąca do autorskiego cyklu kilkudziesięciu Formur , które  tworzył do 1964. Formury odlewane  w gipsie były obrazami-obiektami o złożonej fakturze reliefowej. Obrazy te, o nieco biologicznej naturze, akcentowały rolę harmonii, powstałej na skutek rytmicznie komponowanych powtarzających się elementów struktury charakteryzującej się monochromatycznymi zestawieniami ugrów, złamanej zieleni, bądź koloru niebieskiego i żółtego. Od połowy l. 60., w ramach rygorystycznie porządkowanej kompozycji geometrycznej eksperymentował z wizualizacją przestrzeni, światła, rytmu, ruchu, polegającej na montowaniu sferycznie wygiętych listewek na płaszczyźnie obrazu, wywołując wyraźne złudzenia optyczne, również dzięki zastosowaniu intensywnych kolorów chromatycznych, łączonych na zasadzie kontrastów: czerwień i zieleń, niebieski i czerwień, czy niebieski i żółty. Zasadę układów listewek zastosował też do barw neutralnych: czerni i bieli. Na plenerze w Osiekach prezentował Obraz wewnętrznyObraz zewnętrzny (1966), obrazy optyczne wystawiał również w 1969 na Sympozjum Złotego Grona w Zielonej Górze. W l. 70 powstają geometryczne kompozycje oparte na podziale na cześć szarą, białą bądź czarną z umieszczeniem białych kół (Metamorfozy 1978). Artysta rozważał tez ideę obrazu znikliwego, nieistniejącego, obrazu, którego nie ma. Brał udział w licznych przedsięwzięciach nowoczesnej sztuki, takich jak: Biennale Form Przestrzennych w Elblągu i Sympozjum Wrocław ’70.
[opr.: J.M.]