Themerson, Stefan

Ur. 1910, Płock; zm.1988, Londyn.

Studia z zakresu fizyki i architektury. Od końca l. 20. XX w. wraz z żoną Franciszką Themerson zajmował się twórczością eksperymentalną w dziedzinie fotografii  i filmu  (Apteka 1930, Drobiazg melodyjny 1933, Zwarcie 1935, Przygoda człowieka poczciwego 1937). Zgodnie z założeniami awangardy, traktował film jako zjawisko wizualne, łączące w sobie problemy filmowe, plastyczne, fotograficzne z muzycznymi i literackimi; film jako nowoczesny środek „tworzenia widzeń”. W l. 30. powstały też pierwsze utwory poetyckie. Przed wybuchem II wojny światowej artysta wyjechał do Paryża, potem do Londynu. W fotomontażach i fotogramach wystąpiły problemy, które także interesowały Themersonów w późniejszym okresie. W fotomontażach był to problem semantycznej funkcji fragmentów obrazów fotograficznych w tworzeniu literackiej treści całości struktury obrazu. W fotogramach – pojedynczy obraz przedmiotu przestawał być jego reprezentacją i stawał się znakiem, a jego status semantyczny mógł się zmienić. W dziełach Themersonów słowo, obraz i dźwięk wchodziły w zróżnicowane relacje, a efekt ich połączenia w jednym dziele miewał różne formy: układu typograficznego książki, fotomontażu, filmu, poezji wizualnej czy semantycznej opery.
[opr.: J.M.]