Cezary Klimaszewski „boor”

otwarcie wystawy: 2.10.2026 (piątek), godz. 19.00
autorskie oprowadzanie po wystawie: 3.10.2026 (sobota), godz. 16.00
język: wernisaż w języku polskim, tłumaczenie na PJM: Jolanta Gromada; oprowadzanie w jęz. polskim, bez tłumaczenia na PJM
gdzie: Galeria Labirynt, ul. ks. J. Popiełuszki 5, Lublin
wystawa czynna do: 25.10.2026 (wt.-niedz., godz. 12.00-19.00)
wstęp wolny

kurator: Piotr Saran

●
boor
Brando
wiertło*
las/bór
dar
brand
bardo*
orb*

boor [gbur, cham] i KURTZ* prowadzą nas bezpośrednio od Marlona Brando.
Wyprowadzają nas. Pomiędzy ślady indywidualnych wspomnień i skojarzeń K.*. Od
czasu, gdy jako dziecko siedział przed telewizorem i patrzył na film „Młode lwy”
(którego fragmenty możemy oglądać tutaj i my), aż do czasu, gdy sam filmuje
dziecko biorące rozbieg i rzucające czarną kulę/piłkę. W górę.

K. przygląda się.
K. szuka go w swojej pamięci.

Słowo „boor” ze swoim literalnym znaczeniem wymusza na nas konkretność.
Podobną do takiej, jaką możemy emocjonalnie odczuć, słysząc „gbur/cham”.
Wymusza większe autootwarcie lub powoduje samozamknięcie. Wyjście.

Studiowanie postaci.
Szkice zawarte w różnych mediach.

Boor otacza nas przedmiotami/obiektami/śladami/śladami cyfrowymi. My obtaczamy
się przestrzenią boor. Obtaczamy Ją w naszej wyobraźni. Obtaczamy Ją w naszej
pamięci. Budujemy własne studium postaci w śladzie po kuli na ziemi, na ścianie
łodzi podwodnej, na ścianie bunkra, na powierzchni kuli czy w znikających śladach
po kulach w ciele ostatniej sceny filmu.

Obiekty/studia K. są „zbudowanymi gotowymi przedmiotami” („ready building”?),
które poprzez zmianę skali, unieruchomienie, ingerencję w strukturę, modyfikację,
itp., stają się dysfunkcjonalne. Tracą swoje podstawowe znaczenie. Są teraz
nosicielami śladów swoich nowych funkcji (nowej widoczności).
Też śladów Brando.

W podobny sposób zostają potraktowane sceny filmowe a odwrócenie i odtwarzanie
wsteczne jednej ze scen powoduje, że postać Brando ulega filmowemu wskrzeszeniu.

boor > < osad > < czas
Istotnym elementem do odbioru i czytania KURTZA jest też „osad”.
Osad na powierzchni obiektów/przedmiotów eksponowanych w „boor”.
Osad w pamięci każdego z nas.
Osąd.

__________
*„K.” – Cezary Klimaszewski
*„orb” – (angielski) sfera, kula, artefakt przyjmujący często formę kolistą
*„boor” (flamandzki) – wiertło
*„bardo”– przejściowy stan pomiędzy śmiercią a narodzinami
*KURTZ – Walter E. Kurtz – postać grana przez Marlona Brando w filmie „Czas
apokalipsy” (Apocalypse Now) z 1979 roku.

(Piotr Saran)

Co się dzieje w naszej głowie, kiedy obraz, scena albo postać z filmu zostają z nami na lata? Czy pamiętamy jeszcze film, czy raczej jego własną, przetworzoną wersję, zbudowaną ze skojarzeń i powracających obrazów?

Wystawa „boor” Cezarego Klimaszewskiego wyrasta z takiego właśnie doświadczenia. Kluczem do odczytania podwalin projektu jest postać Marlona Brando, legendarnego aktora, którym artysta fascynował się właściwie już od lat dziecięcych.

Role, które Brando wykreował, wywarły duży wpływ na wrażliwość i sposób myślenia Klimaszewskiego. Fundamentalne dla jego młodzieńczej formacji było ikoniczne filmowe wcielenie Brando w „Młodych lwach” (reż. Edward Dmytryk) w Christiana Diestla – niemieckiego oficera, który początkowo wierzy w nazistowskie ideały, lecz z czasem, brutalnie zderzając się z wojenną rzeczywistością, przechodzi głęboki kryzys moralny. Równie ważna jawi się postać pułkownika Kurtza, uosabiającego ciemną stronę ludzkiej natury i imperializmu w „Czasie apokalipsy” (reż. Francis Ford Coppola), filmie inspirowanym opowiadaniem Josepha Conrada „Jądro ciemności”. To właśnie do tych postaci artysta wraca, by sprawdzić, co zostało z nich w jego pamięci, i jak dzisiaj, w nowych realiach, pracują one w jego świadomości.

Projekt „boor” wpisuje się w charakterystyczny dla artysty sposób łączenia materialnej, niemal konstrukcyjnej formy z obrazem, filmem i osobistymi skojarzeniami. To wielowarstwowa instalacja intermedialna.

Jej trzonem jest pięciominutowy film found footage. Fragmenty „Młodych lwów” spotykają się z materiałami nakręconymi przez artystę. To próba odtworzenia snu, który przyśnił się Klimaszewskiemu w ferworze intensywnej pracy nad projektem. Pokazywany film składa się z czterech mikroczęści, co kompozycyjnie oddaje fragmentaryczność sennych marzeń, jakie zapisały się w pamięci artysty. Scena zamykająca etiudę jest jednak odwróceniem tego, co dzieje się w filmie Dmytryka. Bohater, który w oryginale ginie, zamiast pozostać pod wodą zostaje wskrzeszony. Czy jest to moralne przebudzenie, odwrócenie śmierci, wyjście ze snu czy coś jeszcze innego? Artysta nie daje jednoznacznej odpowiedzi.

Film jest punktem centralnym instalacji, paradoksalnie jednak, aby go zobaczyć musimy zacząć zwiedzanie niejako od końca, odkrywając pojawiające się motywy wizualne, ale też znaczeniowe, które tworzą kontekst dla filmu. W niewielkiej, specjalnie zbudowanej przestrzeni znajdują się trzy obiekty, to dwa okręty podwodne oraz stalowa konstrukcja przypominająca schron, do której środka można zajrzeć przez wizjery. Wyłania się stamtąd niewielka postać, która przywodzi na myśl obraz uwięzienia we własnym umyśle, sytuacji, w której natłok myśli zaczyna działać jak fizyczna siła, która rozdziera głowę. Idąc dalej, trafimy na tunel prowadzący do sali, w której prezentowany jest tytułowy film.

Wystawa „boor” nie zamyka się w jednej opowieści. Pozostawia przestrzeń do różnych skojarzeń. Odniesienia do dzieł, które dotykają złożoności ludzkiej natury, także jej mrocznych zakamarków, wyrywają widza z letargu. To także próba wejścia artysty do własnego umysłu i sprawdzenia, co właściwie znajduje się w środku gonitwy myśli i pojawiających się tam wątków.

Surowe, ciężkie formy i zainteresowanie konstrukcjami przypominającymi obiekty militarne są obecne w twórczości Cezarego Klimaszewskiego od lat. Artysta pracuje z obiektami przestrzennymi, instalacją, grafiką i wideo, często wykorzystując przedmioty i materiały kojarzące się z techniką, architekturą czy wojskiem. W „boor” ten sposób pracy dobrze widać: ciekawa forma, brutalistyczne elementy z lekko skorodowanej stali, etiuda filmowa z autorską ścieżką dźwiękową. Na pozór minimalistyczna instalacja, a faktycznie złożona znaczeniowo praca, przy której warto się na dłużej zatrzymać.

Cezary Klimaszewski – artysta intermedialny, autor obiektów przestrzennych, instalacji, site-specific, grafik, wideo. W jego realizacjach często pojawiają się zróżnicowane i na nowo interpretowane historyczne konteksty, które skłaniają odbiorcę do aktywnej konfrontacji z nimi. Klimaszewski ukończył studia na Wydziale Artystycznym UMCS. Dyplom w Pracowni Druku Wklęsłego prof. Zdzisława Niedźwiedzia pod kierunkiem prof. Artura Popka. W 2012 r. uzyskał stopień doktora habilitowanego w dyscyplinie sztuki piękne – grafika, ASP Warszawa, Wydział Grafiki. Obecnie pracuje na stanowisku adiunkta w Katedrze Intermediów – Instytut Sztuk Pięknych WA UMCS w Lublinie.

Brał udział w licznych wystawach zbiorowych i indywidualnych, m.in. w: Galerii KONT (projekt ZANA 11 autorstwa Jana Gryki); Galerii Białej w Lublinie; Galerii Kronika w Bytomiu; CSW w Warszawie; Otwartej Pracowni w Krakowie; Galerii Labirynt w Lublinie; International Graphic Triennale, Kochi, Japonia; Grand Prix w 16th Lessedra World Art Print Annual – Mini Print 2017, Sofia, Bułgaria; BWA Bydgoszcz; The Petach Tikva Museum Of Art, Izrael; Open City, Lublin; Mediations Biennale, Poznań; BWA Wrocław, BWA Wozownia, Toruń; I Nagroda „Grafika Roku 98”, Galeria Zamek Lubelski; Guangzhou International Exlibris and Mini Print Biennial, Chiny; Galeria Bielska BWA, Bielsko-Biała; Muzeum Śląskie, Katowice; Lokal 30, Warszawa; International Mini Print Biennial, Cluj, România.

koordynacja wystawy: Dominika Żurawska
projekt graficzny: Cezary Klimaszewski
opracowanie graficzne: Florentyna Nastaj
wizualizacja 3D projektu wystawy: Adam Oroń
realizacja: Rafał Garula, Jarosław Mitura, Adam Oroń
promocja, tekst o wystawie: Alicja Gieleta