Berdyszak, Jan

Ur. 1934, Zawory k. Książa Wielkopolskiego; zm. 2014, Poznań.

Rzeźbiarz, malarz, grafik, realizował rysunki, obiekty i  instalacje art., environment, projektował scenografie teatralne, zajmował się teorią sztuki. Autor książek Teatr (1996) i O obrazie (1999). W l. 1952-1958 studia w Państwowej Wyższej Szkole Sztuk Plastycznych (PWSSP) w Poznaniu, na Wydziale Rzeźby. Dzieła artysta formułował w duchu abstrakcyjnych, zgeometryzowanych form. Na jego twórczość oddziaływały zainteresowania filozofiami Wschodu. Od 1963 tworzył prace będące refleksją nad przestrzenią, sposobem poznania jej właściwości, a w malarstwie – będące odejściem od prostokąta obrazu. W pracach o charakterze czysto intelektualnym, koncentrował się na problemie relatywności tego, co postrzegane. W l. 60. realizował cykle malarskie: Koła podwójne, Requiem, Kompozycje kół oraz rzeźby Rysowane. W l. 70. powstały cykle Przezroczyste oraz Obszary koncentrujące. W tym okresie pojawiła się w twórczości artysty idea pustki, rozważania nad jakościami zmysłowymi i pojęciami, takimi jak przestrzeń, wyobraźnia, pamięć (obrazu), pustka, przenikanie, nieobecność, niedokończenie, nie-całość, utrata, reszta. Od końca l. 80. artysta realizował cykl Belki (surowe kompozycje bliskie minimal-art, powstałe przy użyciu starych krokwi dachowych, czy podkładów kolejowych) o symbolicznym i medytacyjnym znaczeniu. W cyklu Katedr, gdzie wiodącymi elementami  są szklane tafle, podejmował problem „przezroczystości” jako synonimu dematerializującej się materii i bytu. W l. 90. powstawały równolegle trzy cykle: od 1990 – Passe-par-tout, od 1992 – Reinstalacje fotograficzne, i od 1995 – Powłoki. Problematykę  passe-par-tout artysta uobecnił w obiektach, obrazach fotograficznych, grafice i instalacji. Instalacje ze szkła rozwijają ideę rozpadu obrazu. W cyklu Reszty reszt (od 2006) artysta wywyższył resztki do rangi dzieła sztuki. [opr.: J.M.]