z prądem / pod prąd. Współczesne Interwencje Fotograficzne

Proszę sobie siebie wyobrazić w roli fotografa lub fotografki, którzy mają potrzebę wyjścia na zewnątrz w celu zrobienia nowych zdjęć. Jak dzisiaj zrozumiemy wyjście „na zewnątrz”? I jak rozpoznamy, czy fotografie będą „nowe”? Jaką rolę odgrywa fotografia jako środek ekspresji artystycznej w czasach, gdy wszystko już zostało sfotografowane, zaś świat zalewa niekończący się strumień obrazów krążących po sieci? Jakie tematy powinny zostać dzisiaj podjęte i w jaki sposób należy to zrobić?

Artystki/artyści:
#1 Viktoria Binschtock
#2 Michael Schäfer
#3 Sebastian Stumpf
#4 Taiyo Onorato & Nico Krebs

Otwarcie wystawy: 6.11.2026 (piątek), godz. 19.00
Gdzie: Galeria Labirynt, ul. ks. J. Popiełuszki 5, Lublin
Wystawa czynna do: 10.01.2027 (wt.-niedz., godz. 12.00-19.00)
Wstęp wolny

Seria wystaw „z prądem / pod prąd. Współczesne Interwencje Fotograficzne” ukazuje prace artystów, którzy mieszkają w Niemczech, wykształcili swój własny, wyróżniający się język twórczości wizualnej i od podstaw zmagają się ze środkiem wyrazu artystycznego, jakim jest fotografia. Zaprezentowane prace zwracają uwagę na fenomen wizualnego przeciążenia zarówno jako narzędzia, jak i podmiotu analizy, eksplorując nowe formy wizualnej rzeczywistości w celu krytycznego zbadania społeczeństwa, które konfrontuje się z fotografią. Niezależnie od motywacji artystów lub treści, która ich interesuje, w swojej twórczości ingerują w podstawową materię obrazu i w zewnętrzną rzeczywistość. Jednocześnie bez odpowiedzi pozostawiają pytanie, czy tę twórczość wciąż można nazwać „dokumentalną” czy może ona stanowić formę realizmu, która przenika fikcję.

Galeria Labirynt gości dwie pierwsze z serii wystaw, przy czym każda z nich podejmuje inną tematykę. Serię zainaugurowała wystawa goszcząca w międzynarodowych galeriach od 2016 r., w ramach której swoją twórczość zaprezentowali Viktoria Binschtok oraz Michael Schäfer. Artyści wykorzystują i poddają refleksji obrazy zaczerpnięte z mediów, analizując ich różnorodne sposoby funkcjonowania. Binschtok i Schäfer podejmują także temat rosnącej autonomii obrazów w usieciowionym świecie, którą w przyszłości zdominują algorytmy cyfrowe. Pod tym względem ich twórczość koresponduje z tradycją artystycznego zainteresowania mediami masowymi, której korzenie sięgają lat 70. minionego wieku. Binschtok i Schäfer reprezentują nową generację artystów, którzy rozszerzają pojęcie fotografii i jej potencjału dokumentalnego.

Viktoria Binschtok (ur. 1972) łączy prawdziwy świat ulic z jego reprezentacją w sferze cyfrowej, aby pokazać nam, w jaki sposób fotografie w internecie nie tylko nie odzwierciedlają już rzeczywistości, a wręcz tworzą ją na nowo. Wykorzystuje zarówno swoje fotografie, jak i obrazy pochodzące z internetu i innych mediów, które coraz intensywniej poddawane są dominacji algorytmów cyfrowych. Artystka pochyla się nad przypadkowością tych nowych formatów wizualnych i w przekorny sposób kontestuje ich potencjał. Dzięki twórczemu podejściu oferuje wgląd w paradoksy i zniekształcenia nowego reżimu wizualnego, choć jednocześnie jest on porządkiem zdeterminowanym przez matematyczne i ekonomiczne zasady.

Michael Schäfer (ur. 1964) poddaje refleksji nadmierne obciążenie znaczeniowe fotografii w tradycyjnej prasie drukowanej, jak również bada charakter amatorskich nagrań wideo. Dokonuje analizy różnorodnych sposobów funkcjonowania obrazów, ich nadmiaru znaczeń i wagi, który w sposób dosłowny konfrontuje widza ze splotem historycznych i politycznych uwarunkowań zaserwowanych jako skończoną i zamkniętą interpretację. Schäfer usuwa twarze prawdziwych bohaterów artykułów ze znalezionych fotografii i zastępuje je własnymi fotografiami aktorów. W ramach tego procesu kropki i piksele wydrukowanych obrazów kolidują z niezwykle wyostrzonymi fragmentami fotografii artysty. Schäfer pozycjonuje się względem fotografii poprzez kreatywne naśladownictwo, twórczo integrując fotografie do swych prac w celu ich dekonstrukcji.

Druga wystawa, która podróżuje od 2019 r. i prezentuje prace Sebastiana Stumpfa i Taiyo Onorato & Nico Krebsa, jednoczy dwa podejścia artystyczne. Koncentrują się na eksploracji charakterystyki urbanistycznej, która wizualnie kształtuje naszą codzienność, jak również na często niezauważanych, funkcjonalnych materiałach konstrukcyjnych miasta. Artyści analizują przestrzeń architektoniczną jako zmaterializowany środek wyrazu społeczeństwa, przyglądając się istniejącemu porządkowi miejskiemu poprzez uwidocznienie luk w strukturze miasta. Dzięki performatywnym ingerencjom, artyści w przewrotny i czasem ironiczny sposób komentują współczesne życie miejskie i jego wizualną reprezentację. Wywrotowo, a nawet akrobatycznie testują granice własnych środków wyrazu, stosując wizualne sztuczki i iluzje w celu stworzenia atmosfery napięcia i zaskakujących efektów.

Sebastian Stumpf (ur. 1980) tworzy połączenie między własnym ciałem i przestrzenią miejską, urbanistyczną infrastrukturą i przechodniami. Artysta wykorzystuje domykającą się bramę garażową i miejskie struktury architektoniczne na wybrzeżu Portugalii, aby przeprowadzić niewielkie ingerencje, których zawsze dokonuje samodzielnie. Wykorzystując grę pomiędzy przedstawieniem i ujęciem, Stumpf przełamuje dzięki pozornie absurdalnym sekwencjom ruchu ustalony porządek miejski. Powtarzając te same ruchy w różnych lokalizacjach widocznych na jego fotografiach i nagraniach wideo, sprawia, że nasza percepcja urbanistycznego zamiłowania do porządku przesuwa się w kierunku indywidualizmu. Artysta przeciwstawia czysto konstatującemu spojrzeniu kamery własne działania, wyrażając w ten sposób swoje stanowisko.

Poprzez wnikliwe obserwacje, optyczne złudzenia i subtelne konstrukcje Taiyo Onorato & Nico Krebs (ur. 1979) koncentrują naszą uwagę na kulturowych niuansach. Ich fotografie i instalacje filmowe nie tylko ukazują prawdziwe założenia miejskie, lecz także stosują niewielkie ingerencje w celu analizy naszych pomysłów i stereotypów, które projektujemy na prezentowane prace. Z myślą o wystawie ifa wybrano prace, które powstały w Berlinie i na których widzimy tyły odrestaurowanych ulic, a także miejsca nieodkryte przez turystów, do których nie doprowadzi nas Google Street View. Wykorzystując zwyczajne belki dachowe, efekty pirotechniczne i przesunięcia optyczne, artyści poświęcają uwagę rzeczywistości i mitowi Berlina postrzeganego jako niekończąca się betonowa pustynia. Ich fotografie w inteligentny sposób odrzucają aurę tajemnicy za pomocą szczegółów, dzięki którym balansują pomiędzy konstrukcją i dekonstrukcją.

Kierowniczka Działu Sztuki: dr Ellen Strittmatter
Kuratorzy: Florian Ebner i Christin Müller
Realizacja i organizacja: Alexander Lisewski
Montaż: Frank Marks, Thomas Kaufhold
Partner projektu: Goethe-Institut
Koordynacja: Dorota Swinarska, Goethe-Institut w Warszawie

Realizacja wystawy w Galerii Labirynt:
Dyrektor Galerii Labirynt: Barbara Sawicka
Produkcja: Diana Kołczewska, Gabriela Gawęda
Identyfikacja wizualna: Florentyna Nastaj
Promocja: Alicja Gieleta
Montaż: Jarosław Mitura, Adam Oroń, Rafał Garula

Wystawa zorganizowana przez ifa – Institut für Auslandsbeziehungen www.ifa.de, we współpracy z Instytutem Goethego i Galerią Labirynt.

ifa – Institut für Auslandsbeziehungen e. V. jest finansowany przez Federalne Ministerstwo Spraw Zagranicznych Niemiec, kraj związkowy Badenia-Wirtembergia oraz miasto Stuttgart.